تبلیغات
سم شناسی دانشگاه تربیت مدرس - ماز آبی موریس ((Morris water maze
سه شنبه 7 اردیبهشت 1395

ماز آبی موریس ((Morris water maze

   نوشته شده توسط:    

نویسنده:عماد جعفرزاده

این دستگاه در سال 1982 توسط دانشمندی به نام موریس ساخته شد و جهت بررسی توانایی یادگیری، به یاد آوردن و در کل بررسی حافظه فضایی به کار می رود .. با استفاده از این ماز، موش های صحرایی آموزش می بینند که محل خاصی در فضا را تنها به وسیله راهنماهای دیداری خارج از دستگاه، پیدا کنند.

ماز آبی موریس باتوجه به توانایی هایش برای تفکیک نقایص حافظه از نقص های حسی _حرکتی _هیجانی و مراحل به خاطر آوری امتیازات بیشتری نسبت به روشهای دیگر مطالعه اساس نوروشیمیایی یادگیری و حافظه دارد 

ماز آبی موریس یک روش شناختی برای موش صحرایی است و قادر است نه تنها مراحل غیر مرتبط با حافظه مثل توانایی بینایی و هماهنگی حسی - حرکتی (Sensory - motor)، بلکه مراحل مختلف مربوط به حافظه مثل اکتساب، تثبیت، حفظ و نگهداری و به خاطر آوردن را از هم تفکیک کند


دستگاه مورد استفاده در این پژوهش از یک حوضچه استوانه ای شکل سیاه رنگ با قطر 136 سانتی متر و ارتفاع 60 سانتی متر تشکیل شده است که تا ارتفاع 25 سانتی متر از آب با دمای °C 2 ± 23 پر می شود. حوضچه به طور فرضی به چهار ربع دایره با چهار نقطه به آب اندازی حیوان به نام های شمال (N)، شرق (E)، جنوب (S) و غرب (W) تقسیم می شود. سکویی از جنس پلکسی گلاس با قطر 10 سانتی متر در مرکز ربع دایره فرضی شمال غرب حوضچه قرار داده می شود. به نحوی که سکو حدود 1 سانتی متر زیر سطح آب قرار گیرد. سکو پنهان از دید حیوانات قرار دارد و چون هدف از تحقیق، بررسی حافظه مرجع حیوانات است، موقعیت سکو در تمام روزهای آموزش و روز آزمون ثابت می ماند. به دیوار های اتاق آزمایش سه راهنمای دیداری (Visual Cue) به اشکال دایره، مربع و مثلث چسبانده شده که حیوان می بایست با استفاده از این علایم موقعیت سکوی پنهان را پیدا کند.



هر موش به مدت 4 روز تحت آموزش قرار می گیرد. هر روز شامل یک بلاک و هر بلاک شامل چهار تجربه می باشد. در هر تجربه حیوان به طوری که صورتش رو به دیوار حوضچه باشد، از یکی از چهار نقطه شروع در آب رها می شود. هر یک از چهار نقطه شروع در هر بلاک یک بار استفاده می شود و ترتیب آن به صورت تصادفی تعیین می گردد. به هر یک از موش ها 90 ثانیه زمان داده می شود که با شنا کردن محل سکوی پنهان زیر آب را پیدا کند. اگر در کمتر از این زمان موفق به یافتن سکو شوند، اجازه می یابد 30 ثانیه روی سکو بمانند و بعد از حوضچه خارج می شوند. موش هایی که در طی زمان 90 ثانیه محل سکو را پیدا نمی کنند، به آرامی به روی سکو منتقل شده و آنها نیز قبل از خروج از حوضچه، 30 ثانیه روی آن می مانند. به این ترتیب حیوانات یاد می گیرند تنها راه فرار از آب، پناه بردن به سکو است. فاصله زمانی بین هر تجربه در هر بلاک همواره 30 ثانیه است. بلاک آموزشی هر موش در هر یک از روزهای آموزش و روز آزمون در ساعتی مشابه انجام می گیرد. حرکات حیوان در ماز توسط دوربینی که به رایانه متصل بود، ضبط شده و این تصاویر بعداً توسط نرم افزار Ethovision 3.1محصول شرکت Noldus هلند، مورد بررسی و پردازش قرار می گیرد.

پارامتر هایی که برای تشخیص عملکرد موش ها به کار می رود، عبارتند از:

١- زمانی که برای یافتن سکو در هر تجربه صرف می شود (Escape Latency)

٢- مسافتی که طی می شود تا موش سکو را بیابدTravel Distance) )

٣- سرعت موش در هر تجربه (Swimming Speed)

٤- مدت زمان و مسافتی که موش در هر یک از ربع دایره ها صرف می­کند.

 

 مقایسه ماز آبی موریس با سایر مازها

ماز آبی موریس به چند دلیل بر سایر مازها برتری دارد:

١- نحوه عمل در ماز آبی موریس برای حیوان بسیار ساده تر است به طوری که با چند تمرین ساده بر آن مسلط می­شود.

٢- به راحتی می توان چندین پارامتر مستقل جهت یابی فضایی مانند زمان، مسافت، سرعت و زاویه جهت­گیری را اندازه­گیری و ثبت نمود.

٣- در این ماز امکان یافتن سکو با استفاده از استراتژی های غیر فضایی غیر ممکن است. اما مثلا در T-Maze ممکن است حیوان از طریق عادت به بوی غذا، مکان را شناسایی کند.

٤- انگیزه دهنده ­های حسی  مانند شوک الکتریکی یا محرومیت غذایی ممکن است تفسیر ما را در بررسی اثر دارو مختل کند.این انگیزه دهنده ­ها ممکن است برای حیوان پیر، مرگبار یا آزاردهنده باشند در حالیکه در ماز آبی موریس از چنین انگیزه­ دهنده هایی استفاده نمی شود.

٥- می توان با تغییر روش آزمایش، مراحل و روند تشکیل حافظه (آموزش ،تثبیت و یادآوری) و انواع حافظه مانند حافظه جاری و مرجع را جداگانه بررسی کرد.

٦- تعداد زیادی حیوان را می توان در دوره های کوتاه مدت مورد آزمایش قرار داد 

البته ماز آبی موریس یکسری معایب نیز دارد که نمی توان نسبت به آن ها بی توجه بود مثلا رها کردن موشها در آب ممکن است باعث بروز تاثیرات هورمونی یا استرس شود که همین عوامل می توانند به طور ناخواسته بر نتیجه آزمایش اثر بگذارند

نیلوفر
چهارشنبه 5 آبان 1395 01:14 ق.ظ
سلامممممممم.........خیلی ممنون از وب سایت خوبتون که فوق العاده عالیه....واقعا متشکرم....
خوشحال میشم به منم سر بزنید
ساعت مچی
یکشنبه 2 آبان 1395 11:55 ب.ظ
آرمان و انگیزه هویدا ، ویژگی آدم کار آمد است . اُرد بزرگ
nilooooofar
جمعه 19 شهریور 1395 12:39 ب.ظ
سلام خیلی خوشحال شدم دوباره به وبتون اومدم باعث افتخاره شما هم به من سر بزنید خیلی خیلی ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر